Cultuur & Tradities

Als multiculturele stad heeft Marseille vanaf zijn ontstaan kunstenaars aangetrokken. Onder diegenen die de stad bezongen, gefilmd, beschreven of geschetst hebben, zijn velen nationale of internationale beroemdheden geworden. Maar het is pas sinds een paar jaar dat de stad zich bewust is van de creativiteit van zijn bewoners en van het economisch belang dat aan culturele activiteiten verbonden is.
Met 25 theaters waarvan 2 aan de staat behoren, 10 concertzalen, een opera, een nationaal ballet, succesfims die in Marseille gedraaid zijn (Taxi, Marius & Jeannette....) en zeer bekende Rap en hip-hop groepen, neemt de stad onbetwist een vooraanstaande plaats in.
Marseille telt meer dan 22 musea en, buiten een groot aantal kunstateliers, bezit de stad het grootste culturele terrein van Europa waardoor deze evenementen op nationaal en internationaal niveau kan ontvangen.

TRADITIES

Eeuwenoude tradities en gevoel voor feestvieren
Door de eeuwen heen heeft Marseille haar tradities en legendarische ‘art de vivre’ weten te behouden. Marseille nodigt u uit de Canebière (hoofdader van de stad) af te gaan, in de Vieux-Port te wandelen, zijn vismarkt te ontdekken en de ferry-boat te nemen (voor een oversteek van de Vieux-Port). Marseille, hoofdstad van de zeep en van de santon, vergeet de gastronomen niet en biedt hen zijn pastis (anijsaperitief) en bouillabaisse (speciaal visgerecht) aan...
Het hele jaar door zijn er in Marseille talloze feesten en evenementen : de Chandeleur (Maria-Lichtmis) en haar ‘navette’ koekjes, carnaval, de knoflook- en ‘taraïettes’ markt, het festival van de Wind (‘Fête du Vent’), de Santons-markt....

Noël
In de Provence is Kerstmis een belangrijk familiefeest met nog meer dan elders een nadruk op traditie. De Kerstvoorbereiding begint met het  Sainte-Barbe feest op 4 december. De Provençalen leggen graankorrels of linzen op een schoteltje met water doordrenkte watten. Op 25 december, als het graan goed gekiemd is, zegt men dat het komende jaar gelukkig en voorspoedig zal zijn. Christenen vieren op 25 december Noël (Kerstmis) de geboorte van Jezus. Al eeuwenlang wordt in kerken de Geboorte van Jezus Geboorte met papier-mâché, kurk of wassen beeldjes van verschillende grootte getoond. Dit tafereel heet de ‘crèche’.
Tijdens de Franse Revolutie (1789) werden de kerken gesloten en de missen verboden. Door de vrome toewijding van de Provençalen gingen dezen thuis hun eigen crèche , hun kerststal, maakten met het materiaal dat voor handen was. Omdat iedere uitingsvorm van geloof verboden was, kwamen ze op het idee om van klei beeldjes te maken die, met de hand beschilderd,  de hoofdpersonen van een Provençaals dorp vertegenwoordigden.
En zo werden de santons (‘kleine heiligen’ in het Provençaals) in het leven geroepen.
Vanaf die tijd wordt in iedere familie traditiegetrouw een crèche gemaakt waar ieder jaar een nieuwe santon bij komt.

Hierdoor is er een Santons-markt gekomen : een traditionele markt waar ambachtslieden hun santons en accessoires voor de bouw van een kerststal verkopen. De Santons-markt van Marseille vormt één van de kleurrijkste en meest populaire Marseillaanse tradities. Het is de oudste Santons-markt van de Provence (1803) en wordt gehouden van de laatste zondag van november tot en met 31 december bovenaan de Canebière.
Noël is bij uitstek een familiefeest waarbij de mensen bij elkaar komen, elkaar cadeaus geven en een uitgebreide maaltijd met elkaar delen :

het ‘Gros Souper’ avondmaal met zijn 13 nagerechten
Op Kerstavond wordt een grote tafel gedekt voor familie en vrienden voordat iedereen naar de nachtmis gaat. Een belangrijk moment is het Gros Souper, dat volgens de Provençaalse traditie uit een mager avondmaal bestaat, d.w.z. zonder vlees, volgens de rite van het katholieke geloof. De maaltijd bestaat uit veel gerechten waarvan de meest bekende zijn : aïoli (mayonaise met knoflook) voor bij de ‘morue’ (gezouten kabeljauw),  gekookte groenten (wortelen, artisjokken, aardappelen, sperciebonen) en hardgekookte eieren... Het dessert wordt gevormd door 13 nagerechten die Jezus met zijn twaalf apostelen aangeven : de ‘pompe à l’huile’ (brioche met olijfolie), lichte noga, donkere noga, dadels, de vier mendiants (bedelkloosterordes) : gedroogde vijgen, amandelen, hazel- of walnoten, rozijnen ; meloen, mandarijnen, appels, peren en witte druiven.

het Chandeleur-feest
De viering van Maria-Lichtmis, op 2 februari, sluit de Kersttijd. Het is de dag dat de crèche afgebroken wordt. Bij deze gelegenheid wordt een mis opgedragen in de St. Victor abdij gevolgd door een processie. Deze leidt langs de Four des navettes (de oudste bakkerij van Marseille uit het einde van de 18de eeuw) waar de beroemde navette-koekjes, met oranjebloesemwater bereid en waarvan het recept geheim is, gezegend worden. De koekjes hebben de vorm van het legendarische bootje van Saintes-Maries die hen naar de Provençaalse kust bracht.

De zeep van Marseille
De productie van met de hand gemaakte zeep begint in Marseille vlak na de kruistochten (10de eeuw). Maar dankzij Colbert (minister onder Lodewijk XIV) wordt ‘savon de Marseille’ een soortnaam. In het begin van de 19de eeuw telt Marseille 70 zeepfabrieken en geniet deze zeep een reputatie die de grenzen overschrijdt. De 20ste eeuw is rampzalig voor deze traditionele industrie die zware concurentie ondervindt van de moderne reinigingsmiddelen. Vandaag de dag zijn er nog drie zeepfabrieken over. De savon de Marseille kent op dit moment een herleving dankzij een nieuwe vraag naar natuurlijke produkten.

De knoflook- en Taraïettesmarkt
Deze markt vindt jaarlijks plaats van half juni tot half juli. Knoflook is een belangrijk ingrediënt in de Provençaalse keuken en hoort in bijna alle gerechten. Op deze markt die in Marseille op de cours Belsunce gehouden wordt,  is de knoflook verkrijgbaar in vlechten of als bossen. Taraïettes zijn aardewerken miniatuurvoorwerpen, vernist of onvernist, die dienstdoen als speelgoedvaatwerk voor kinderen.